دانشگاه تبریزهیدروژئولوژی2588-301110120250823Application of dye Tracing Technique in Dam Leakage remediation (Case Study: Zemkan Dam, Kermanshah)بهکارگیری تکنیک ردیابی در علاجبخشی نشت سدها ( مطالعه موردی: سد زمکان کرمانشاه)1112014410.22034/hydro.2025.66268.1328FAاحمدرضاکریمیدانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.حاجیکریمیگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.Journal Article20250306Following the impoundment of the Zemkan Dam, signs of water leakage were observed in the bay area within the reservoir, located on the northern side of the dam. This leakage manifested downstream as new springs, and previously existing small springs in the region became more water-rich, with some turning sulfuric, indicating the discharge of seepage water from the dam through these sources. Upon observing the leakage, dam impoundment was halted at an elevation of 1527 meters. To identify the leakage pathways and flow routes, as well as to understand the flow regime (diffuse or conduit flow) and the extent of karst development, a tracer test was conducted on the left abutment. In this operation, 10 kg of fluorescent dye (Uranine) was injected into the Tinj injection borehole, located at the normal water level above the area where water discharge sounds had previously been heard and a sinkhole had subsequently formed. The tracer was detected in several boreholes (T1, T2, T3, and T5) and in downstream springs (leakage springs 1 to 18 on the left flank and seven springs on the right bank of the river), as well as in Nazari Spring. The tracer velocity indicated conduit-type (undeveloped) flow in this region. A sealing measure was proposed to prevent further water leakage. The optimal option for sealing involves constructing a grout curtain from the crest of the limestone in the Tale Zang Formation at the head of the northern bay of the dam to the Tale Zang Formation within the valley.یکی از بهترین روشها جهت تعیین مسیرهای نشت آب از سدها، بهکارگیری تکنیکهای ردیابی بهویژه مواد رنگی فلورسنت میباشد. در اولین آبگیری سد زمکان واقع در استان کرمانشاه، آثاری از نشت در خلیج موجود در شمال مخزن مشاهده شد و چشمههایی در پاییندست سد ظاهر گردیده و چشمههای قبلی موجود در منطقه پرآبتر شدند. بهمنظور تشخیص مسیرهای نشت و فرار آب و همچنین شناخت نحوه حرکت و نوع رژیم جریان آب (افشان یا مجرایی) و میزان توسعه کارست، یک مرحله عملیات ردیابی در محل خلیج انجام شد. در این عملیات، از ماده رنگی فلورسنت اورانین استفاده گردید. ماده ردیاب در تعدادی از گمانهها (گمانههای T1، T2، T3 و T5) و در چشمههای پاییندست سد (چشمههای نشت 1 تا 18 در جناح چپ و چشمههای 7 گانه جناح راست رودخانه) و چشمه نظری مشاهده شد. سرعت ردیاب بیانگر جریان مجرایی (توسعهنیافته) در این ناحیه بود. بهمنظور جلوگیری از نشت آب از خلیج جناح چپ دو گزینه پیشنهاد گردید. گزینه اول اجرای پرده آببند در داخل یک گالری به طول حدود 300 متر از انتهای پرده موجود تا سازند کشکان که بهعنوان سازند آببند در تکیهگاه چپ عمل می نماید. گزینه دوم شامل اجرای روکار پرده آببند در محل خلیج جناح راست که آثار نشت در آن مشاهده شده است.https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_20144_af18fa0aec6417d8f9547f125f5882d9.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئولوژی2588-301110120250823Evaluation of hydrogeochemical evolution and water-rock interaction processes in the Dargaz border aquiferارزیابی تکامل هیدروژئوشیمیایی و فرآیندهای واکنش آب و سنگ در آبخوان مرزی درگز12342089710.22034/hydro.2025.66560.1332FAحسینمحمدزادهاستاد، گروه زمینشناسی و رئیس گروه پژوهشی تحقیقات آبهای زیرزمینی و ژئوترمال (متآب)، پژوهشکده آب و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.فاطمهفنودیدانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.Journal Article20250327The Dargaz plain, located north of the Hezar-Masjed Mountains along Iran’s northern border with Turkmenistan, is the only major plain in this region. Due to the significance of the Dargaz aquifer in meeting region's water demands, the strong dependence of local livelihoods on groundwater, and the area’s strategic importance in terms of passive defense, an accurate knowledge of the aquifer system is essential. To identify the factors controlling groundwater quality, the dominant hydrogeochemical processes, and the evolutionary trend of groundwater chemistry, 45 water samples were collected from various sources and the results of the chemical analysis of the samples were examined using various hydrogeochemical techniques. Furthermore, to understand the stratification, subsurface geological structures of the aquifer, changes in thickness and lateral continuity of the layers, and the interconnection between alluvial and karst aquifers, lithological cross-sections in different directions of the plain and 3D models of the aquifer were obtained from the interpretation of geophysical data and 83 well logs. The results indicate that groundwater in the Dargaz aquifer evolves along the flow path from recharge zones in the northwest toward discharge areas in the southeast and east. Water–rock interaction, accompanied to a lesser extent by evaporation, is the main processes controlling groundwater chemistry. The hydrochemical facies change from carbonate type-reflecting recharge from the Tirgan formation-to sodium–calcium sulfate type, influenced by the evaporitic minerals of the Sarcheshmeh, Pestehligh, Chehel-Kaman, and Neogene formations. Lithological cross-sections and 3D models reveal considerable variation in alluvial thickness across the aquifer. In the southern aquifer, thick clay deposits, limited recharge, and the absence of major springs near the Allah-Akbar heights restrict hydraulic connectivity between alluvial and karstic aquifers, which is observed only in the southeastern areas near Chapeshlu and Parkand. However, in the northern aquifer at the beginning of the Darongar river, there is a possibility of alluvial aquifer feeding from the limestone heights of the Tirgan formation (from the Shamkhal karst valley).دشت درگز تنها دشت شمال ارتفاعات هزار مسجد در مرز شمالی کشور بوده و در مرز ترکمنستان واقع شده است. با توجه به اهمیت آبخوان درگز در تأمین نیازهای آبی منطقه و وابستگی شدید معیشت مرزنشینان منطقه به آبهای زیرزمینی و اهمیت منطقه از نظر پدافند غیرعامل، شناخت دقیق سیستم آبخوان ضرورت دارد. جهت بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت آب زیرزمینی، فرآیند غالب کنترلکننده کیفیت آب زیرزمینی، و روند تکامل هیدروژئوشیمیایی آبهای زیرزمینی دشت درگز، تعداد 45 نمونه آب از منابع آبی منطقه نمونهبرداری و با استفاده از تکنیکهای هیدروژئوشیمیایی مختلف، نتایج آنالیز شیمیایی نمونهها مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، برای فهم لایهبندی، ساختارهای زمینشناسی زیرسطحی آبخوان، تغییرات ضخامت و پیوستگی جانبی لایهها، و ارتباط آبخوانهای آبرفتی با کارستی، مقاطع عرضی لیتولوژی در راستاهای مختلف دشت و مدل سهبعدی آبخوان، از روی تفسیر دادههای ژئوفیزیکی و لاگهای 83 حلقه چاه به دست آمد. نتایج نشان میدهد در آبخوان درگز، تکامل هیدروژئوشیمیایی آب زیرزمینی در مسیر جریان آبهای زیرزمینی، از مناطق تغذیه در شمالغرب به سمت مناطق تخلیه در جنوبشرق و شرق صورت میگیرد و واکنش آب و سنگ و تا حدی تبخیر، عامل اصلی تعیینکننده شیمی آبهای زیرزمینی است. تیپ آبها از کربناته (بهدلیل تغذیه از سازند تیرگان) به سولفاته سدیک-کلسیک، بهدلیل تاثیر کانیهای تبخیری سازندهای سرچشمه، پستهلیق، چهلکمان و رسوبات نئوژنی تغییر میکند. نتایج مقاطع عرضی زمینشناسی و مدل سهبعدی لیتولوژی نشان دهنده تغییرات ضخامت آبرفتها در آبخوان میباشد. در آبخوان جنوبی به دلیل ضخامت زیاد رسوبات رسی، تغذیه کم و عدم ظهور چشمههای پرآب در پیرامون ارتفاعات اللهاکبر، ارتباط آبخوان آبرفتی با کارستی تنها در مناطق جنوب شرقی چاپشلو و پرکند وجود دارد. اما، در آبخوان شمالی در ابتدای رودخانه درونگر، احتمال تغذیه آبخوان آبرفتی از ارتفاعات آهکی سازند تیرگان (از دره کارستی شمخال) وجود دارد.https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_20897_ad26bd0234bab26a4bd9c08d41dcecfc.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئولوژی2588-301110120250823Effect of Unconfined Aquifer Bed Slope on Groundwater Table due to Precipitation by Numerical Modelingتأثیر شیب بستر آبخوان آزاد بر تغییرات سطح آب زیرزمینی در اثر بارش با مدلسازی عددی35492099910.22034/hydro.2025.68209.1336FAمحدثهخیریدانشآموخته کارشناسی ارشد ژئوتکنیک، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.مهدیزمانی لنجانیاستادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.مسعودرابطی مقدماستادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.حسینمنتصریدانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.Journal Article20250717The present study investigates the effect of the slope of the Unconfined aquifer bed on groundwater level changes due to precipitation. For this purpose, a schematic design of the problem along with the relevant parameters was modeled in the case where the flow is in the direction of the bed slope in two cases with and without precipitation using the PMWIN MODFLOW software. After validating the numerical modeling results, a parametric study was conducted to investigate the effect of the bed slope, precipitation intensity, and soil hydraulic conductivity coefficient during precipitation on changes in the water level of the free aquifer. The results showed that the effect of the bed slope on the groundwater level is more obvious in heavier precipitation and that the effect of the slope on changes in the groundwater level profile is reduced by reducing the precipitation intensity. The analysis of the different hydraulic conductivity coefficients in the precipitation state at all slopes showed good agreement with each other, which indicates that the ratio of precipitation intensity to hydraulic conductivity coefficient (R/K) is dimensionless. The results indicate that the water level profile at all slopes follows a cubic equation. In the present study, relations were presented for the coefficients of this equation, which ultimately allow the groundwater level to be determined due to precipitation in a situation where the flow is in the direction of the bed slope.مطالعه حاضر به بررسی تأثیر شیب بستر آبخوان آزاد بر تغییرات سطح آب زیرزمینی در اثر بارش میپردازد. بدین منظور طرح شماتیک از مسئله به همراه پارامترهای مربوطه در حالتی که جریان در جهت شیب بستر دارد در دو حالت با بارش و بدون بارش با استفاده از نرمافزار PMWIN MODFLOW مدلسازی شد. پس از صحتسنجی نتایج مدلسازی عددی، از طریق یک مطالعه پارامتری به بررسی تأثیر شیب بستر، شدت بارش و ضریب هدایت هیدرولیکی خاک در حین بارش بر تغییرات سطح آب آبخوان آزاد پرداخته شد. نتایج نشان داد که تأثیر شیب بستر بر سطح آب زیرزمینی در بارشهای شدیدتر مشهودتر است و با کاهش شدت بارش از تأثیر شیب بر تغییرات پروفیل سطح آب زیرزمینی کاسته میشود. تحلیل ضرایب هدایت هیدرولیکی مختلف در حالت بارش در تمام شیبها، مطابقت خوبی نسبت به یکدیگر داشت که بیانگر بیبعد بودن نسبت شدت بارش به ضریب هدایت هیدرولیکی (R/K) است. نتایج حاکی از آن است که پروفیل سطح آب در تمام شیبها از یک معادله درجه سه تبعیت میکند. در پژوهش حاضر برای ضرایب این معادله روابطی ارائه گردید که در نهایت میتوان سطح آب زیرزمینی در اثر بارش را در حالتی که جریان در جهت شیب بستر قرار دارد، تعیین نمود.https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_20999_87c630452df677492da049c3ab8685d7.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئولوژی2588-301110120250823Numerical Simulation of Groundwater Using Mathematical Model (Case Study: Kahorestan Aquifer, Hormozgan Province, Southern Iran)شبیهسازی عددی آب زیرزمینی با استفاده از مدل ریاضی (مطالعه موردی: آبخوان کهورستان، استان هرمزگان)50602122910.22034/hydro.2026.67840.1334FAسپیدهخارادانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.عدنانصادقی لاریدانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.سعیدهسامانیمحقق، دانشکده مهندسی عمران و منابع، دانشگاه دالهوزی - پردیس سکستون، هالیفاکس، نوا اسکوشیا، کانادا.Journal Article20250615The proper management and planning for the sustainable exploitation of groundwater resources is essential due to the limitation of surface water resources and groundwater overexploitation in the dry region. Groundwater simulation using mathematical models allows the aquifer behavior to be investigated in response to different hydrological, climatic, and management conditions. Therefore, this study was conducted with the aim of calibration, sensitivity analysis, validation, and optimization of the saturated permeability and specific yield coefficients of the Kohourestan aquifer, located in the west of Hormozgan province, using the popular hydrological model MODFLOW under the GMS user interface. The difference between the measured and simulated groundwater levels in the model calibration stages was evaluated using the root mean square error (RMSE) criterion. The RMSE values in the calibration steady state, unsteady state calibration, and validation were calculated by the model to be 0.093, 1.03, and 0.998, respectively, which indicates the appropriate accuracy of the model. The results of model calibration in two steady and unsteady states showed that the northwestern areas of the aquifer have the highest values of the permeability coefficient, which vary from 25 to 35 m/day. However, in the southeastern areas, the permeability coefficient is sharply reduced. The accumulation of coarse-grained and fine-grained sediments has led to a significant increase and decrease in the permeability coefficient in the upstream and downstream of the aquifer.محدودیت منابع آب سطحی و بهرهبرداری بیش از حد منابع آب زیرزمینی در نواحی خشک، مدیریت و برنامهریزی صحیح برای بهرهبرداری پایدار از این منابع را الزامآور میسازد. شبیهسازی آب زیرزمینی با استفاده از مدلهای ریاضی این امکان را فراهم میسازد تا رفتار آبخوان در پاسخ به شرایط مختلف هیدرولوژیکی، اقلیمی و مدیریتی مورد بررسی قرار گیرد. ازاینرو این مطالعه باهدف واسنجی، حساسیتسنجی، اعتبارسنجی و بهینه نمودن ضرایب آبگذری اشباع و آبدهی ویژه آبخوان کهورستان، واقع شده در غرب استان هرمزگان، با مدل هیدرولوژیکی محبوب MODFLOW تحت رابط کاربری GMS انجام گردید. اختلاف بین تراز آب زیرزمینی اندازهگیریشده و شبیهسازیشده در مراحل واسنجی مدل با معیار ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) ارزیابی شد. میزان RMSE در واسنجی حالت پایدار، واسنجی حالت ناپایدار و صحتسنجی به ترتیب برابر با 093/0، 03/1 و 998/0 توسط مدل محاسبه گردید که بیانکننده دقت مناسب مدل ساخته شده است. نتایج حاصل از واسنجی مدل در دو حالت پایدار و ناپایدار، نشان داد که مناطق شمال غربی آبخوان دارای بیشترین مقادیر ضریب نفوذپذیری هستند که از 25 تا 35 متر در روز متغیر است. بااینحال، در مناطق جنوب شرقی، ضریب نفوذپذیری بهشدت کاهش مییابد. تجمع رسوبات دانهدرشت و دانهریز منجر به افزایش و کاهش قابلتوجه ضریب نفوذپذیری در بالادست و پاییندست آبخوان شده است.https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_21229_d7414030ea91a183ec29e5cc18f1fa65.pdf