دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Estimation of Hydraulic Conductivity of Barug Aquifer Using Sugeno and Mamadani Fuzzy Models تخمین هدایت هیدرولیکی آبخوان باروق با استفاده از مدل‌های فازی ساگنو و ممدانی 1 9 7117 10.22034/hydro.2019.7117 FA یاسر باقری کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی،دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه،ارومیه اسفندیار عباس نوین پور استادیار هیدروژئولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه عطا الله ندیری دانشیار هیدروژئولوژی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز کیوان نادری دانشجوی دکترای هیدروژئولوژی،دانشکده علوم طبیعی،دانشگاه تبریز،تبریز Journal Article 2018 01 13 <em>       Groundwater system is a complex and heterogeneous system and estimation of hydrogeological parameters with classical methods such as laboratory methods, slug test, tracing and pumping tests are associated with inherent uncertainties and are costly and time consuming. Therefore, artificial intelligence methods have been used to hydraulic conductivity estimation, can reduce the uncertainty of this variable and increase the accuracy of calculation for overcoming to defects of classical methods. In the meantime, the optimal management of this demand and the prevention of aquifers destruction and groundwater resources, requires the accurate recognition of hydrodynamic parameters. In this study, Sugeno fuzzy logic (SFL) and Mamdani fuzzy logic (MFL models) were used to hydraulic conductivity estimation of the Barug aquifer. In this regard, the data of electrical conductivity (EC), saturation zone thickness (B) and transverse aquifer resistance (RT) were used as input data of the model. Finally, in order to obtain the most ideal model, the RMSE and R2 were calculated for both models and the two models were compared. The results indicate that Sageno fuzzy model had a better performance with coefficient function and root mean square error being receptively R²=0.94 and RMSE=0.045 in comparison with mamdani model for estimating hydraulic conductivity.</em> سامانه آب زیرزمینی یک سامانه پیچیده است و برآورد متغیرهای هیدروژئولوژیکی که معمولاً با روش­های کلاسیک مانند روش­های آزمایشگاهی، اسلاگ تست، آزمایش ردیابی و آزمون­های پمپاژ انجام می­گیرد؛ با عدم قطعیت ذاتی همراه بوده و پر هزینه و وقت‌گیر است. بنابراین، استفاده از روش­های هوش مصنوعی برای برآورد هدایت هیدرولیکی، می­تواند از عدم قطعیت این متغیر کم کند و تا حدودی بر دقت آن می­افزاید تا بتواند بر نواقص موجود در روش­های کلاسیک چیره شود. در این میان مدیریت بهینه این تقاضا و جلوگیری از تخریب آبخوان‌ها و منابع آب زیرزمینی مستلزم شناخت دقیق پارامترهای هیدرودینامیکی می­باشد. در این تحقیق با استفاده از مدل‌های فازی ساگنو(SFL) و ممدانی(MFL) به تخمین هدایت هیدرولیکی آبخوان باروق پرداخته می‌شود. در همین راستا از داده­های هدایت الکتریکی (EC) ،ضخامت زون اشباع (B) و مقاومت عرضی آبخوان (RT) به عنوان داده­های ورودی مدل استفاده شده است. در نهایت به منظور به دست آوردن ایده­آل­ترین مدل مقدار مجذور میانگین مربعات خطا و R² برای هر دو مدل محاسبه و دو مدل با یکدیگر مقایسه گردید. نتایج نشان که مدل­ فازی ساگنو به ترتیب با ضریب همبستگی R²=0.94 و مجذور مربعات خطا RMSE=0.045 در مرحله آموزش عملکرد بهتری را نسبت به مدل ممدانی برای تخمین هدایت هیدرولیکی دارد. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_7117_97ab3ef70cd55c41c44168967c0a8c3a.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 MTBE Movement Monitoring in Porous Media Using a Laboratory Model پایش حرکت MTBE در محیط متخلخل با استفاده از مدل آزمایشگاهی 10 18 6478 10.22034/hydro.2019.6478 FA مهران قهرمانی تبار دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی دانشگاه تهران کیومرث ابراهیمی استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشگاه تهران حسین خلفی دانشیار پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای ایران زهرا مردانی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب دانشگاه تهران Journal Article 2017 06 25     Herein results obtained from a laboratory study of MTBE transport through a vertical layer of an unsaturated soil are reported. MTBE with a concentration of 200 mg/l was released on the top of the experimental model. The concentration of the pollutant was measured in time in different points using gas chromatography. Results indicated that, the vertical movement of the pollutant was more than the horizontal one. For instance, the MTBE concentration was 135 mg/l in a vertical distance of 5 cm, 10 minutes after the start of experiment and it was increased to 188 mg/l, after 133 minutes. For a point with 15 cm of vertical distance, after 25 minutes the concentration of MTBE was 120 mg/l and it increased to 185 mg/L after 133 minutes. Also for a point located in a vertical distance of 30 cm, after 100 minutes the concentration of MTBE measured equal to 127 mg/l and at the end of the experiment it increased to 148 mg/l. In conclusion it can be said that after 10 to 25 minutes after the adsorption capacity of the soil rechead its maximum and the movement of the pollutant began. With the beginning of the contaminant movement in the horizontal and vertical directions, the concentration of the pollutant increased and in the vertical direction this increase was more than that in the vertical direction. In fact, the diffusion velocity in the vertical direction was more than its velocity in the horizontal direction. Therefore, MTBE was more moveable with water and less adsorbing with soil. نتایج به دست آمده از مطالعه آزمایشگاهی حمل و جابجایی متیل ترشیو بوتیل اتر در محیط خاک غیر اشباع با استفاده از یک مدل دوبعدی قایم ارائه شده است. متیل ترشیو بوتیل اتر با غلظت 200 میلی­گرم در لیتر از نقطه میانی مرز بالایی مدل رهاسازی شد و غلظت جابجایی آن در زمان­های مختلف با روش کروماتوگرافی گازی اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که حرکت عمودی آلودگی بیشتر از حرکت افقی آن است. به‌طور مثال در فاصله عمودی 5 سانتی­متری از نقطه رهاسازی پس از 10 دقیقه از شروع آزمایش غلظت ماده مذکور برابر 135 میلی­گرم در لیتر ثبت و در همین نقطه پس از 133 دقیقه غلظت به 188 میلی­گرم بر لیتر افزایش یافت. در نقطه دیگری در فاصله عمودی 15 سانتی­متر پس از 25 دقیقه از شروع آزمایش غلظت 120 میلی­گرم بر لیتر و در زمان 133 دقیقه­ای به 185 میلی­گرم در لیتر رسید. همچنین در نقطه­ای به فاصله عمودی 30 سانتی­متر پس از 100 دقیقه غلظت آلودگی 127 میلی­گرم بر لیتر و در انتهای آزمایش 148 میلی­گرم در لیتر ثبت شد. در یک جمع­بندی پس از 10 الی 25 دقیقه ظرفیت جذب آلاینده توسط خاک به حداکثر رسید و آلودگی به همراه آب جابجا شد و غلظت آلاینده در نقاط نمونه­گیری اندازه­گیری شد. با شروع حرکت آلودگی در جهت افقی و عمودی، میزان غلظت آلاینده رهاسازی شده افزایش می­یابد و این روند افزایشی در جهت حرکت عمودی بیشتر از افقی است. بنابراین MTBE بیشتر تمایل به جابجایی با آب دارد تا در خاک جذب شود. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6478_95a520ed9c0ee18b4cb673296449832f.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Determination of Hydraulic Conductivity Based on Corrected Transmissivity and the Effect of Wells Density and Excess Water Harvesting on Shabestar Plain Aquifer تعیین هدایت هیدرولیکی بر اساس قابلیت انتقال تصحیح ‌شده و تأثیر تراکم چاه ها و مازاد برداشت آب بر آبخوان دشت شبستر 19 32 6669 10.22034/hydro.2019.6669 FA محمد خالدی دانشجوی کارشناسی ارشد کشاورزی گرایش آبیاری و زهکشی، دانشگاه تبریز ابوالفضل مجنونی هریس دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز، ایران احمد فاخری فرد استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز، ایران Journal Article 2017 07 29       Shabestar plain is located in the east of the Urmia Lake basin. For study of groundwater and for obtaining aquifer hydraulic properties of Shabestar plain aquifer, pumping tests have been carried out on available utilization and experimental wells. The best locations for groundwater harvesting could be determined by estimating and generelizing of hydraulic transmissivity and conductivity parameters and irreparable damages to the aquifer because of unusual harvesting could be prevented. In order to increase the validity and accuracy of the pumping test, the selected wells should be fully penetrated wells. But, due to the unavailability of aquifer thickness during drilling, many drilled wells were incomplete, which were used in pumping tests. So, with generation of resistance against inflow the calculated transmissivity was less than the actual value. In this research, after accurate estimation of bedrock position using electrical resistivity and drilling logs, the aquifer thickness was determined in the location of wells for using in the pumping test, and transmissivity coefficients of incomplete wells were corrected by Kozeny's equation. Then hydraulic conductivity was calculated and interpolated to whole area. The average transmissivity coefficient and average hydraulic conductivity of the Shabestar Plain aquifer were 410 m²/d and 4.52 m/s, respectively. Investigating position and discharge rate of wells and the impact of this kind of harvest on the groundwater level showed that the high density of harvesting wells located in low hydraulic conductivity areas led to severe local drop in the groundwater level of the Shabestar plain aquifer.       دشت شبستر در شرق حوضه آبریز دریاچه ارومیه واقع شده که به منظور مطالعه آب‌ زیرزمینی و به دست آوردن ویژگی‌های هیدرولیکی آبخوان این دشت، آزمایش­های پمپاژ بر روی چاه‌های بهره‌برداری و اکتشافی موجود در منطقه صورت گرفته است. با تعیین و تعمیم پارامتر قابلیت انتقال و هدایت هیدرولیکی به محدوده مورد مطالعه می­توان بهترین مکان­ها برای استحصال آب زیرزمینی را تعیین نمود و از وارد آمدن خسارات جبران‌ناپذیر به آبخوان بر اثر برداشت نامتعارف جلوگیری به عمل آورد. برای افزایش صحت و دقت آزمایش پمپاژ، بایستی چاه‌های انتخابی از نوع کامل بوده و به طور کامل در داخل آبخوان حفرشده باشند اما به علت در دسترس نبودن ضخامت آبخوان در هنگام حفاری، بسیاری از چاه‌های مورد استفاده در آزمایش­های پمپاژ از نوع ناقص بوده و با ایجاد مقاومت در برابر جریان ورودی به چاه‌های ناقص، مقادیر قابلیت انتقال محاسبه‌شده کمتر از واقعیت برآورد می­شود. در این تحقیق پس از محاسبه دقیق سنگ ‌بستر با کمک سونداژهای الکتریکی و لاگ­های حفاری، ضخامت آبخوان در محل چاه‌های مورد استفاده در آزمایش­های پمپاژ تعیین و ضریب قابلیت انتقال چاه‌هایی که به صورت ناقص حفرشده بودند با رابطه کوزنی تصحیح گردید. سپس هدایت هیدرولیکی محاسبه و برای تمام محدوده مطالعاتی بسط داده شد. میانگین ضریب قابلیت انتقال کل آبخوان دشت شبستر برابر 410 مترمربع بر روز و متوسط هدایت هیدرولیکی آن 52/4 متر بر ثانیه تعیین گردید. بررسی موقعیت و برداشت چاه‌های بهره­برداری و تأثیرگذاری این روند استحصال بر روی تراز آب زیرزمینی دشت شبستر، نشان داد که تراکم چاه‌های بهره­برداری در مناطقی که آبخوان دارای هدایت هیدرولیکی نسبی کمتری می­باشد افت موضعی شدیدی در تراز آب زیرزمینی آبخوان این دشت ایجاد نموده است. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6669_519a5982786410d840c862bdded91883.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 studying the Performance of the Modflow Conceptual Model, and Meta Simulator Model of Gene Expression in Hydrograph Modeling of Aquifer(Case Study: Lour_Andimeshk Plain) بررسی عملکرد مدل مفهومی مادفلو و فرا مدل شبیه‌ساز بیان ژن در مدل‌سازی هیدروگراف معرف آبخوان (مطالعه موردی: دشت لور-اندیمشک) 33 45 6964 10.22034/hydro.2019.6964 FA محمدرضا گلابی دانشجوی دکتری منابع آب، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز. معصومه زینعلی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه. محمد حسین نیک سخن دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران. ارش اذری استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه Journal Article 2017 10 04       In order to apply a proper management, it is necessary to identify the groundwater level in the plains for a long-term planning and use the potentials in the water plains more efficiently. In this study, the monthly statistical information for the 5 water years (1388-1289 to 1392-1393) related to the water levels of 8 piezometer in the Lour-Andimeshk plain aquifer was used. At first using the tiessen method, the average weight of each piezometer was obtained and the time series of the major plain, which represented the hydrograph of the aquifer of the study area, was calculated. Then using, the conceptual  groundwater model of Modflow and the simulator Meta model of the gene expression, the hydrograph of the aquifer unit was modeled and the results were compared. The results showed that the conceptual model of Modflow with an explanation coefficient of 0.7836 in the testing phase compared to the transmutation of gene expression with an explanation coefficient of 0.739 with a very slight difference has a better performance. برای اعمال مدیریت صحیح، نیاز به شناسایی و به مدل درآوردن سطح آب زیرزمینی جهت برنامه­ریزی‌های بلندمدت و استفاده بیشتر و بهتر از پتانسیل‌های آبی موجود در دشت‌ها، عمیقاً احساس می‌شود. در این مطالعه از اطلاعات آماری ماهانه سطح پیزومتر‌ها برای 5 سال آبی (89-88 تا 93-92) مربوط به سطح ایستابی 8 پیزومتر آبخوان دشت لور-اندیمشک، استفاده شد. در ابتدا با استفاده از روش تیسن، میانگین وزنی هر پیزومتر محاسبه شد و  بدین طریق سری زمانی تراز آب زیرزمینی دشت که بیانگر هیدروگراف معرف آبخوان منطقه مورد مطالعه است، به دست آمد. سپس با استفاده از مدل مفهومی آب زیرزمینی مادفلو و فرا مدل شبیه‌ساز بیان ژن، هیدروگراف معرف آبخوان مدل‌سازی شد و نتایج با هم مقایسه گردید. نتایج نشان داد که مدل مفهومی مادفلو با ضریب تبیین 7836/0 در مرحله تست نسبت به فرا مدل شبیه‌ساز بیان ژن با ضریب تبیین 739/0  با اختلاف بسیار جزئی دارای عملکرد بهتری می‌باشد. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6964_c94828bbddbc55b68ce560a79a6e816a.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Hydrogeochemical Processes Affecting the Quality of Groundwater Resources of the Medial Part of Nuq Plain (West of Kerman Province) فرآیندهای هیدروژئوشیمیایی مؤثر بر کیفیت منابع آب زیرزمینی بخش میانی دشت نوق (غرب استان کرمان) 46 58 6690 10.22034/hydro.2019.6690 FA بتول حسن زاده کارشناس ارشد زمین شناسی زیست محیطی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان احمد عباس نژاد دانشیار بخش زمین شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2017 05 18      The Nugh plain, with an area of some 3600 km², is located in the southeast Iran (west of Kerman Province). Its geographical coordinates include 55°32´ - 56°03´eastern longitude and  30°61´ - 31°23´ northern latitude. The purpose of this study is to identify and assess the processes affecting the chemical characteristics of groundwater in the medial part of Nuq Plain situated in the west of Kerman province. For this purpose, 22 samples were taken from pumping wells and the concentrations of heavy metals  along with  ions and some other elements were determined by ICP –MS  and other common methods. At the end, isoconcentration maps were prepared and the samples were analysed statistically (using CA and PCA methods). The concentration of heavy metals (Mo, Ag, Pb, Mn and Fe), Major ions(Na⁺, Ca²⁺  Mg²⁺, Cl^-, SO₄^2- and HCO₃^-)  and also EC and pH were determined. In order to identify the affecting processes, isoconcentration maps were drawn and interpreted; statistical techniques of principal component analysis (PCA) and Cluster Analysis (CA) were employed; saturation indices of halite, calcite, aragonite, dolomite and gypsum were calculated and assessed and also choloroalkaline indices were determined. The above-mentioned parameters indicated that the processes affecting hydrogeochemical characteristics of the groundwater included evaporation and evaporite dissolution, calcite and gypsum precipitation, sulfide oxidation, desorption of heavy metals, common ion effect precipitation, silicate hydrolysis and ion exchange.       دشت نوق با حدود 3600 کیلومتر مربع وسعت در جنوب شرق ایران و غرب استان کرمان واقع شده است. موقعیت جغرافیایی آن بین 30 درجه و 61 دقیقه تا 31 درجه و 23 دقیقه عرض شمالی و 55 درجه و 32 دقیقه تا 56 درجه و 03 دقیقه طول شرقی قرار دارد. هدف این مطالعه، تعیین منشأ و ارزیابی نقش فرآیندهای تأثیرگذار بر کیفیت شیمیایی آب‌های زیرزمینی بخش میانی دشت نوق واقع در غرب استان کرمان است. بدین منظور 22 نمونه آب زیرزمینی از چاه‌های بهره‌برداری برداشت گردید. نقشه‌های هم غلظت و تحلیل‌های آماری ( آنالیز مؤلفه اصلی و آنالیز خوشه‌ای) روی این نمونه‌ها انجام شد. سپس غلظت فلزات سنگین(Mo، Ni، Fe، Mn، Pb، و Ag)، یون‌های اصلی ( Na⁺، Ca²⁺، Mg²⁺، Cl^-،  SO₄^2-و HCO₃^– ) به علاوه  EC  وpH  در صحرا سنجش شد. غلظت فلزات سنگین همراه با سایر یون‌ها و بعضی عناصر دیگر به طریق ICP-MS تعیین شد. به منظور شناسایی فرآیندهای تأثیر گذارنده نقشه‌های هم غلظت ترسیم و تفسیر گردیدند، شاخص‌های اشباع شدگی نمونه‌ها نسبت به هالیت، کلسیت، آراگونیت، دولومیت و ژیپس محاسبه و مورد ارزیابی قرار گرفتند و همچنین نمایه‌های کلروآلکان نمونه‌ها تعیین شدند. بر اساس موارد فوق مشخص گردید که فرآیندهای تبخیر آب، انحلال تبخیری‌ها، رسوب‌گذاری کلسیت و ژیپس، اکسید شدن سولفیدها، واجذب بعضی از فلزات سنگین، اثر اشتراک یونی، هیدرولیز سیلیکات‌ها و تبادل یونی کمابیش در این سفره آب زیرزمینی صورت گرفته و بر کیفیت آب تأثیر گذاشته‌اند.  https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6690_a5a78e5f368e014fc8756d1f68c71508.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Evaluating the Groundwater Status of Mehran Plain and Factors Affecting the Quantity of these Resources ارزیابی وضعیت آبهای زیرزمینی دشت مهران و عوامل تاثیرگذار برکمیت این منابع 59 68 6175 10.22034/hydro.2019.6175 FA زاهده حیدری زادی دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گرگان عبدالرضا محمدی کارشناسی ارشد بیابان‌زدایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ثریا یعقوبی کارشناسی ارشد رشته بیابان زدایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Journal Article 2016 08 21 <em>With increasing the population growth, the extraction of these resources has increased and these natural resoursees have faced with serious threat. Therefore, the aim of this study is investigating the groundwater status and effective factors on the quality of Mehran plain resources. For this purpose, data of 23 piezometric wells during the years 1337-1373 in Mehran plain aquifer were used and groundwater hydrograph for the plain was plotted. In order to investigating the relationship between land use and groundwater, land use map changes was prepared during three periods of 1994, 2004 and 2014 using satellite images of TM and  ETM⁺ of Landsat satellite in Mehran region. Supervised Classification Method and Maximum Likelihood Method were used to images classification. The results showed that during this period, the size of agricultural land, residential areas, very poor pastures, and impoverished lands have been increased and in contrast, the size of poor pastures were reduced. The results showed that groundwater level decreased about 16.9 meters during this period as well as a direct relationship between ground water level decreasing and the expansion of residential areas and agricultural lands. The increase of agricultural land use and consequently the increasing of exploitation wells have led to overexploitation and falling of ground water level in this plain. In addition, another factor in reducing the groundwater level in the aquifer of the region is the trend of rainfall changes in the region.</em>        با افزایش روزافزون جمعیت، برداشت بی‌رویه از این منابع بیشتر شده و این ذخایر طبیعی با تهدید جدی مواجه شده‌اند. از این‌رو هدف از این مطالعه بررسی وضعیت آب­های زیرزمینی و عوامل مؤثر برکمیت منابع دشت مهران می­باشد. بدین منظور از آمار 23 حلقه چاه پیزومتری واقع در آبخوان دشت مهران در طی سال­های آبی 1393-1373 استفاده شد و هیدروگراف آب زیرزمینی برای دشت ترسیم گردید. به‌منظور بررسی ارتباط بین کاربری اراضی و آب زیرزمینی، تغییرات نقشه کاربری اراضی در طی سه دوره زمانی 1368، 1381 و 1394 با استفاده از تصاویر ماهواره­ای TM و ⁺ETM ماهواره لندست در منطقه مهران تهیه گردید. برای طبقه­بندی تصاویر از روش طبقه­بندی نظارت‌شده و روش حداکثر احتمال استفاده شد. نتایج نشان داد که در طول دوره به وسعت اراضی کشاورزی، مناطق مسکونی، مراتع خیلی فقیر و اراضی بایر افزوده‌شده و در مقابل از وسعت مراتع فقیر کاسته شده است. نتایج نشان­دهنده افت تراز آب زیرزمینی به میزان 9/16 متر در طول دوره و ارتباط مستقیم افت تراز آب و افزایش مناطق مسکونی و اراضی کشاورزی است؛ بنابراین افزایش کاربری کشاورزی و به طبع آن افزایش چاه‌های بهره‌برداری، موجب برداشت بی­رویه و افت آب زیرزمینی در این دشت شده است. در ضمن عامل دیگر در کاهش تراز آب زیرزمینی در آبخوان منطقه روند تغییرات بارش در منطقه است. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6175_34b2fac7d0c8b8ae8d1ad9a4dbcaa1bd.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Groundwater Level Prediction of Ajabshir Plain using Fuzzy Logic, Neural Network Models and Time Series پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی با استفاده از مدل‌های منطق فازی، شبکه عصبی و سری‌ زمانی 69 81 5856 10.22034/hydro.2019.5856 FA بهزاد سعیدی رضوی استادیار پژوهشی گروه پژوهشی ساختمانی و معدنی، پژوهشکده فناوری و مهندسی، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایران. علیرضا عرب کارشناس ارشد مهندسی آب Journal Article 2016 12 25 Groundwater system studies to understanding its behavior, requires the exploratory drilling wells, pumping test and geophysical experiments, which can carried out with most cost. For this reason, simulation of groundwater flows by mathematical and computer models, which is an indirect method to groundwater studies, is being spent a few costs. In this research, the efficiency of artificial neural network, fuzzy logic and time series models has been investigated in groundwater level estimation of Ajabshir plain. Parameters of precipitation, temperature, flow rate and water level within time period of the previous month were used as input and the water table in each period were selected as output through monthly scale (2007-2018). To evaluating the performance of models, Correlation coefficient, root mean square error and coefficient of mean absolute error were used. The results showed that the Fuzzy Logic model are able to estimate water levels with acceptable accuracy. Gaussian functions was a membership functions of fuzzy model in groundwater level prediction, which fitted to the classified data and the output membership function of the sageno model is a function which is based on the inputs. In terms of accuracy, fuzzy logic model with the highest correlation coefficient (0.96), lowest root mean square error (0.068 m) and mean absolute error (0.056 m) was recognized as a best the model in the groundwater level prediction.       در مطالعات آب‌های زیرزمینی، تغییرات سطح ایستابى از اهمیت فراوانی برخوردار است. به همین دلیل، امروزه شبیه‌سازی جریان آب زیرزمینی توسط مدل‌های ریاضی و کامپیوتری که یک روش غیرمستقیم مطالعه آب زیرزمینی می‌ّباشد، با صرف هزینه کمتر صورت می‌گیرد. پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی یک حوضه نقش مهمی را در مدیریت منابع آبی ایفا می‌کند. به‌خصوص در مناطق نیمه‌خشک آب‌های زیرزمینی نقش بسیار مهمی در تعیین آب مورد نیاز، کشاورزی، شهری و امور صنعتی دارد. در این تحقیق کارایی مدل­های شبکه­های عصبی مصنوعی، منطق فازی و سری زمانی در تخمین سطح آب زیرزمینی آبخوان دشت عجب‌شیر مورد بررسی قرار گرفت. پارامترهای بارندگی، دما، دبی جریان و تراز سطح ایستابی در دوره زمانی ماه قبل به‌عنوان ورودی و تراز سطح ایستابی در دوره موردنظر به‌عنوان خروجی مدل‌ها در مقیاس زمانی ماهانه در طی دوره آماری (1396-1385) انتخاب گردید. معیارهای ضریب همبستگی، ریشه میانگین مربعات خطا و میانگین قدر مطلق خطا برای ارزیابی و نیز مقایسه عملکرد مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که مدل‌ منطق فازی می‌تواند تراز سطح ایستابی را با دقت قابل قبولی پیش‌بینی نماید. توابع عضویت استفاده شده برای مدل­سازی فازی سطح ایستابی، تابع عضویت گوسی بود که به داده­های دسته‌بندی شده برازش داده شد و نیز تابع عضویت خروجی مدل ساگنو تابعی است خطی که بر اساس ورودی­ها ساخته می‌شود. در مورد دقت، مدل منطق فازی با بیشترین با ضریب همبستگی، کمترین ریشه میانگین مربعات خطا و میانگین قدر مطلق خطا به عنوان بهترین مدل برای پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی شناخته شد. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_5856_5d6f2de4f27ac5d372887ada73663cf2.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 3 2 2019 02 20 Detection of Ground Water Reservoirs in Pyroclastic Rocks by Using Geoelectrical Method (Case Study: Kal Area, South of Damavand) مکان‌یابی مناطق مستعد آب زیرزمینی در واحدهای آذرآواری با روش ژئوالکتریک (مطالعه موردی منطقه کال واقع در جنوب دماوند) 82 94 6525 10.22034/hydro.2019.6525 FA فاضل خالقی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز محمد حسن حیدریان کارشناس مطالعات آبهای زیرزمینی، شرکت آب منطقه ای تهران علیرضا فاتح دیزجی کارشناس گروه مطالعات آبهای زیرزمینی، شرکت آب منطقه ای تهران Journal Article 2017 05 11      Due to the decreasing of the groundwater level in most plains of our country and increasing water demand, recognizing groundwater reservoirs in hard formations, especially non-carbonate rocks, is of the special importance. Kal area is located in the south of Damavand city. In order to recognize groundwater reservoirs, fifteen vertical electrical sounding with Schlumberger array configuration and a maximum length of the current transmitter of 1500 m were performed and then the field information were processed. .Based on geoelectrical findings in this area, five geological layers including debris and alluvium sediments with resistivity from 35 to 110 Ωm, Hezar darreh conglomerate formation with resistivity from 15 to 60 Ωm, upper Tuff layer with resistivity from 50 to 100 Ωm, lower Tuff layer with resistivity more than 60 Ωm and a middle crushed middle Tuff layer with resistivity from 40 to 50 Ωm layer have been recognized. Along the cross section B-B, a buried underground fault has been recognized that activity of this fault has caused crashing in Tuff layers in this area. The crashed Tuff layer contains groundwater in depths between 50 to 100 meters and drilled water wells in this zone contain more yield rather than other exploitation wells in this area, and also soundings of no. 2, no. 3 and no. 8 contain better yield potential. Geoelectrical studies in this area indicated that igneous and pyroclastic rocks can be considered as new resources to provide drinking water for the region.        با توجه به افت سطح آب زیرزمینی در اکثر دشت‌های کشورمان و افزایش تقاضای آب، شناسایی مخازن آب زیرزمینی در سازندهای سخت به‌ویژه سنگ‌های غیر کربناته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. به منظور شناسایی مخازن آب زیرزمینی در واحدهای آذرآواری منطقه کال در جنوب شهر دماوند تعداد 15 عدد سونداژ ژئوالکتریک با استفاده از سیستم آرایه‌های چهار قطبی متقارن شولومبرژه و بیشینه طول فرستنده جریان 1500متر اجرا و سپس اطلاعات به دست آمده از صحرا پردازش شده‌اند. بر اساس یافته‌های ژئوالکتریک در این منطقه 5 لایه زمین‌شناسی شامل رسوبات آبرفتی و تخریبی با مقاومت 35 تا 110 اهم‌متر، لایه کنگلومرای سازند هزار دره با مقاومت 15 تا 60 اهم‌متر، لایه توف بالایی با مقاومت 50 تا 100 اهم‌متر، لایه توف پایینی با مقاومت بیش از 60 اهم‌متر و لایه توف خرد شده میانی با مقاومت 40 تا 50 اهم‌متر شناسایی شده است. در راستای مقطع B-B یک گسل مدفون زیرزمینی شناسایی شده که فعالیت گسل مذکور باعث ایجاد خردشدگی در توف‌های موجود در منطقه شده است. لایه توفی خرد شده حاوی آب زیرزمینی در اعماق 50 تا 100 متری  شناسایی شده و چاه‌های حفر شده در این زون نسبت به سایر چاه‌های بهره‌برداری موجود در منطقه دارای آبدهی بیشتری بوده و سونداژ های شماره 2، 3 و 8 دارای پتانسیل آب زیرزمینی بهتری می‌باشند. مطالعات ژئوالکتریک در این منطقه نشان داد سنگ‌های آذرین و آذرآواری می‌توانند به عنوان منابعی جدید جهت تأمین نیاز آب شرب منطقه مدنظر قرار گیرند. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_6525_e6530d697f61be49722c225d7d826d40.pdf