دانشگاه تبریز هیدروژئولوژی 2588-3011 10 1 2025 08 23 Application of dye Tracing Technique in Dam Leakage remediation (Case Study: Zemkan Dam, Kermanshah) به‌کارگیری تکنیک ردیابی در علاج‌بخشی نشت سدها ( مطالعه موردی: سد زمکان کرمانشاه) 1 11 20144 10.22034/hydro.2025.66268.1328 FA احمدرضا کریمی دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران. حاجی کریمی گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Journal Article 2025 03 06 Following the impoundment of the Zemkan Dam, signs of water leakage were observed in the bay area within the reservoir, located on the northern side of the dam. This leakage manifested downstream as new springs, and previously existing small springs in the region became more water-rich, with some turning sulfuric, indicating the discharge of seepage water from the dam through these sources. Upon observing the leakage, dam impoundment was halted at an elevation of 1527 meters. To identify the leakage pathways and flow routes, as well as to understand the flow regime (diffuse or conduit flow) and the extent of karst development, a tracer test was conducted on the left abutment. In this operation, 10 kg of fluorescent dye (Uranine) was injected into the Tinj injection borehole, located at the normal water level above the area where water discharge sounds had previously been heard and a sinkhole had subsequently formed. The tracer was detected in several boreholes (T1, T2, T3, and T5) and in downstream springs (leakage springs 1 to 18 on the left flank and seven springs on the right bank of the river), as well as in Nazari Spring. The tracer velocity indicated conduit-type (undeveloped) flow in this region. A sealing measure was proposed to prevent further water leakage. The optimal option for sealing involves constructing a grout curtain from the crest of the limestone in the Tale Zang Formation at the head of the northern bay of the dam to the Tale Zang Formation within the valley. یکی از بهترین روش‌ها جهت تعیین مسیرهای نشت آب از سدها، به‌کارگیری تکنیک‌های ردیابی به‌ویژه مواد رنگی فلورسنت می‌باشد. در اولین آبگیری سد زمکان واقع در استان کرمانشاه، آثاری از نشت در خلیج موجود در شمال مخزن مشاهده شد و چشمه‌هایی در پایین‌دست سد ظاهر گردیده و چشمه‌های قبلی موجود در منطقه پر‌آب‌تر شدند. به‌منظور تشخیص مسیرهای نشت و فرار آب و همچنین شناخت نحوه حرکت و نوع رژیم جریان آب (افشان یا مجرایی) و میزان توسعه کارست، یک مرحله عملیات ردیابی در محل خلیج انجام شد. در این عملیات، از ماده رنگی فلورسنت اورانین استفاده گردید. ماده ردیاب در تعدادی از گمانه‎ها (گمانه‌های T1، T2، T3 و T5) و در چشمه‌های پایین‌دست سد (چشمه‌های نشت 1 تا 18 در جناح چپ و چشمه‌های 7 گانه جناح راست رودخانه) و چشمه نظری مشاهده شد. سرعت ردیاب بیانگر جریان مجرایی (توسعه‌نیافته) در این ناحیه بود. به‌منظور جلوگیری از نشت آب از خلیج جناح چپ دو گزینه پیشنهاد گردید. گزینه اول اجرای پرده آب‌بند در داخل یک گالری به طول حدود 300 متر از انتهای پرده موجود تا سازند کشکان که به‌عنوان سازند آب‌بند در تکیه‌گاه چپ عمل می نماید. گزینه دوم شامل اجرای روکار پرده آب‌بند در محل خلیج جناح راست که آثار نشت در آن مشاهده شده است. https://hydro.tabrizu.ac.ir/article_20144_af18fa0aec6417d8f9547f125f5882d9.pdf